ORTALAMA VADE HESABI NASIL YAPILIR?

Enflasyonun yaşandığı, vadeli ödeme alışkanlığının yaygın olduğu ülkemizde ticarette hayatta kalmak için ortalama vade hesabı yapmayı bilmek gerekir. Ticaretin eski tüfekleri ortalama vade hesabını kafadan yaparlardı. Böyle insanlarla çalışmışlığım vardır. Fakat yeni nesiller teknolojiyi kullanarak yapmalarına rağmen işin mantığını bilmiyorlar. Oysa sadece bir hesap makinesi ile ortalama vade hesabı yapılabilmelidir.

Türk ticaret hayatının bir gerçeği vadeli satışlardır. Bizim iş insanlarımız faturaları mümkün olduğunca uzun ödemekten hoşlanırlar. Enflasyonun ve faizlerin düşük olduğu dönemlerde dahi bu refleks değişmedi.

Siz 1 Mart  2025’te 100.000TL fatura kestiğinizi düşünün ve vadesi de 60 gün olsun. Yani 1 Mayıs 2025 te ödemeyi almanız gerekir. Ama muhatabınız size mayıs, haziran, temmuz aylarına vadeli 5 çek verebilir. Bazen iyi niyetli olanlar nisan ayına da cirolu bir çeki dahil edebilir.

Bu çekleri alıp almamaya karar vermeniz gerekir ama bir sorun var?  Önce çeklerin ortalama vadesini hesaplamalısınız?  Fatura vadesine (1 Mayıs 2025) göre ne kadar sapma var? Makul bir süre sapma varsa çekler kabul edilebilir? Yoksa tahsilat pazarlığında devam edilmelidir.

İşte çeklerin ortalama vadesini hesaplamadan bu karar verilemez. Bunun için ortalama ödeme vadesi hesabı yapılması gerekir.

Bu hesabı günümüzde muhasebe yazılımları, excel, hatta chatgpt ile de yapabilirsiniz. Ama mantığını ve yöntemini anlamadan ezbere çözümler olacaktır. Önce mantığını anlamak gerekir. Mantığı anladıktan sonra istediğiniz otomasyon aracını kullanabilirsiniz.

Şimdi elimizde aşağıdaki vade ve tutarlarda çekler olduğunu ve ortalama ödeme vadesini hesaplamamız gerekiyor.

15.01.2025          100.000TL

20.01.2025           250.000TL

18.03.2025           160.000TL

10.04.2025            110.000TL

 

Birinci Aşama: İlk çek vadesine göre günleri belirleme

Ortalama vade mevcut çeklerin ilkine göre hesaplanır. İlk çek vademiz 15.01.2025’i referans olarak alacağız.

15.01.2025 → 1 gün

20.02.2025 → 35 gün

18.03.2025 → 63 gün

10.04.2025 → 85 gün

İkinci Aşama: Ağırlıklı Toplam Hesaplama

(1 × 100.000) + (35 × 250.000) + (63 × 160.000) + (85 × 110.000)= 28.280.000

Üçüncü Aşama: Toplam Tutar Hesaplama

100.000 + 250.000 + 160.000 + 110.000 = 620.000

Dördüncü Aşama: Ortalama Vade Gün Hesabı

Ortalama Vade = 28.280.000 / 620.000= 45,61

Ortalama vade yaklaşık olarak 45 gündür. Başlangıç tarihimiz 15.01.2025’ten itibaren 45 gün süre ile vade 02.03.2025’tir.